Yükleniyor...

Sağlık Köşesi

Osteoporoz, Egzersiz ve Spor

Osteoporoz(Kemik Erimesi) Nedir?

Kemik erimesi, kemiğin mineral içeriğinin azalması nedeniyle dayanıksızlığı ve yapısının değişmesiyle kolay kırılabilir hale gelmesidir. Yaşlı nüfusun artışıyla, geçmişte dikkat çekmeyen bu hastalık, kırıklara neden olarak bireylerin hayat kalitesini de etkilediğinden, giderek dikkat çekmiş, önem kazanmıştır. Osteoporozdan en fazla etkilenen kemikler omurga, kalça, el bilek kemikleridir. Kırıklar en sık bu kemiklerde oluşur. Kemik erimesi kemikleri kolay kırılabilir yapar, kalça ve omurların kolaylıkla kırılmasına, boyun kısalmasına, kamburlaşmaya, sırt ağrılarına, göğüs kafesinin şekil değişikliğine ve hacminin azalmasına neden olur. Küçülmüş göğüs kafesi kalp ve akciğerlerin normal çalışmasını engeller. Kalça kırıkları ameliyat gerektirir, ameliyat sonrası kemiğin kaynamasıda zordur. Kaynamayan kemikler, hastaların yürüyememesine, başkalarına bağımlı olmasına ve hareketsizliğe neden olarak kemiğin daha da erimesine neden olur.

Kemik Erimesi Nasıl Oluşur?

Kemik devamlı olarak yapılan ve yıkılan, kendini yenileyen bir dokudur. Gençlerde kemik yapımına eşittir. Yaş ilerledikçe giderek yıkım, yapımdan daha fazla olur ve kemik kitlesi azılır. Osteoporoz, kalsiyum metabolizmasını ilgilendiren, kalsiyum emilmesini ve vücutta tutulmasını sağlayan hormonların yeterli miktarda salınmaması ya da bulunmaması gibi hormonal bozukluklar sonucu da ortaya çıkabiliyor. Kadınlarda estrojen denilen hormon kemiklerin yıkımını önlemektedir. Adet kesimiyle(Menapoz), bu hormon azaldığından kemik yıkımı artar. Kemik kaybı, menapozun ilk beş yılında en fazladır. Sonraki yıllarda azalarak devam eder. Çocuk ve genç erişkin, yeterli kalsiyum almıyor, güneş ışınlarına yeteri kadar maruz kalmıyorsa, kemik kitlesi azdır. Kemik kitlesi, 5-8 dakika gibi kısa bşr sğrede ölçülebilir. Ölçüm, ağrı veya herhangi bir rahatsızlığa neden olmaz, ölçümün gerekli olup olmadığına doktorlar karar verir.

Osteoporoz Kimlerde Görülür?

Bu hastalık genellikle orta yaş üzeri ve ileri yaşlarda, bayankarda 50, 55 ve 60'lı yaşlarda, daha çok da menapoz sonrası ortaya çıkar. Ayrıca yeteri kadar kalsiyum almayan ve hareketsiz olan genç bayanlarda da ortaya çıkabilir. Tabii ki bu sadece bir bayan hastalığı değil ama her 2 bayandan birinde osteoporoz riski bulunuyor. Yine hareketsizlik ve yeteri kadar kalsiyum almama durumunda her 3 erkekten biri de osteoporoz riski taşıyor. Osteporoz erkeklerde de görülür. Erkeklik hormonu kemikleri erimeye karşı korumasına karşın, 60 yaşına ulaşmış erkeklerin %10 'unda da osteoporoz vardır. 65 yaş sonrasında ise risk kadınlardaki kadardır. Risk faktörleri olanlar, yaygın kemik ağrıları olduğunda osteoporoz olup olmadığının anlaşılması için doktorlarına başvurmalıdır. Osteoporoz kadınlarda erkeklere göre, ince yapılılarda şişmanlara göre, kısa boylularda uzun boylulara göre daha çok görülür.

Osteoporoz' u Arttıran Sebepler?

Kalsiyum eksikliği, D vitamini eksikliği, Sigara içilmesi, fazla alkol alınması kemik yapan hücrelere zararlıdır. Bazı hastalıklar ve hareketsiz yaşam kemik erimesini artırır. Sigara kemik yapan hücreler için toksittir ve kemik erimesini arttırır. Sigara miktarı ve kullanım süresi ile kemik kitlesi kaybı orantılıdır. Sigara içen kadınlarda menapoz da daha erken olur.

Egzersiz ve Sporun Kemik Erimesine Etkisi

Kemikleri yeteri kadar sert olmayan hastalarımıza iki şey öneriyoruz:

  • - D vitamini: Güneşle ve yeteri kadar güneşlenmiyorsanız ağız yoluyla
  • - Düzenli Spor

Spor yapmadan kemikleri güçlü tutmak(hangi ilacı kullanırsanız kullanın) kesinlikle mümkün değildir. Yürümek, tabii ki televizyon karşısında oturmaktan iyidir ancak sadece yürüyerek de kemiklerinizi sertleştiremezsiniz. Salına salına yapılan hafif tempolu bir yürüyüş kemikleri zorlamayacağı için sağlamlık sağlayan sertlik arttırıcı bir rolü çok azdır. Kemiklerinizin sağlamlığını arttırmak için onları zorlamanız gerekir. Zorlamanın yolu yük bindiren sporlar yapmaktır. Kemik erimesi saptanan bir hasta beslenme, egzersiz ve gerekirse bazı ilaçlar ile takibe alınır. Amaç kemik erimesinin ilerlemesini engellemek, kemiklerin ve kasların güçlenmesini sağlayarak olası komplikasyonların oluşmasını önlemektir. Kemik ve kasları güçlendirmek için yapılacak hareketler, egzersizler ve sporlar mutlaka bu konuda uzman fizyoterapistlere danışılmalıdır. Hayatın her döneminde olduğu gibi kemik erimesi durumunda da egzersiz ve sporların bilinçsiz ve yanlış yapılması fayda değil zarar getirir. Kemik erimesinin önlenmesi ve ilerlemesinin engellenmesi amacıyla düzenli egzersiz, hareketler ve spor son derece faydalıdır. Bu faydalar şu şekilde sıralanabilir:

  • - Kemikleri güçlendirir, kemik kütlesini arttırır.
  • - Kemik kaybını azaltır.
  • - Kas kütlesinin artmasını ve kasların güçlenmesini sağlar, bu sayede düşmeleri engeller.
  • - Egzersiz ve spor yapmak kişinin denge yeteneğini geliştirir. Bu sayede düşmelere bağlı kırıklar engellenmiş olur.
  • - Eklemlerin etrafındaki kasların güçlenmesini sağlar, bu sayede vücudun duruşu ve hareketleri daha düzgün olur, eklemler korunuz.
  • - Kemik ve eklem ağrılarının azalmasını sağlar.
  • - Hastanın psikolojik olarak kendisini çok daha iyi hissetmesini sağlar
  • - Fazla kilo almayı ve şişmanlığı önler. Bu sayede eklemlere ve bacaklara binen yük azalır. Ayrıca obeziteye bağlı kalp damar hastalıkları gibi riskler de azalmış olur.
  • - Vücudun esnekliğini arttırır.

Kemik Erimesine Ne Tür Egzersiz ve Sporlar Yapılabilir?

Önerilen egzersizlerin uygunluğu mutlaka bir fizyoterapist tarafından belirlenmelidir. Bir uzmana danışılmadan rastgele egzersiz ve sporlar yapılmamalıdır. Hastanın genel sağlık durumuna göre, mevcut hastalıklarına göre, daha önceki spor alışkanlıklarına göre ve fiziksel durumuna göre uygun egzersizler belirlenir

  • * Uygun hastalara haftada 3 kere 30 dakika civarında yürüyüş önerilir.
  • * Uygun hastalara hafif ağırlık egzersizleri önerilir. Bu egzersizler küçük ağırlıklarla veya ağırlık makinaları ile yapılabilir.
  • * Bazı hastalara yüzme veya su içi egzersizleri önerilir.
  • * Aerobik egzersizler önerilebilir.
  • * Esneklik ve germe egzersizleri önerilebilir. Bu egzersizler eklem hareketlerinin esnek ve güvenli olmasını sağlar.
  • * Postür düzeltme egzersizleri önerilebilir.
  • * Merdiven çıkma egzersizleri önerilebilir.

Kemik erimesi varlığında hangi egzersiz ve sporlar önerilmez:

  • * Hızlı ve ani hareketler gerektiren sporlar.
  • * Düşme riski olan sporlar
  • * Eklemleri aşırı eğilmeye, bükülmeye zorlayan sporlar

Egzersiz önerirken osteoporozlu kişilerle, bu hastalıktan korunmak isteyenleri ayırmak gerekiyor. Osteoporozlu olmayan kişiler, genç olanlar daha ağır, şiddetli ve yoğun çalışmalar yapabilirler. Fakat bu hastalıktan muzdarip kişilere, zaten hassaslaşan kemikleri daha fazla sıkıntıya sokmayacak, kırıklara yol açmayacak egzersizler öneriyoruz. Basit ağırlık çalışmaları ve yer egzersizleri yapılabilir. İleri yaşlarda olan ve osteoporoz riski taşıyan bireylerin özellikle kemiklerde dönme, burkulma ve ani çarpma oluşturacak hareketlerden kaçınması gerekiyor. Yüzme, birçok açıdan vücuda faydalı, ancak osteoporozda tavsiye edilmiyor çünkü yüzme kemiklere yeterli baskıyı uygulamadığı için kemiklerin kalsiyum tutma mekanizmasını tetiklemiyor.

Tavsiyeler:

Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki kemik erimesi yani osteoporozu önlemenin en akıllıca yolu kemik erimesi başlamadan önce yani genç yaşlarda sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve spor gibi kurallara dikkat etmektir. Elbette kemik erimesi başladıktan sonra da bunların yapılması fayda sağlar ancak genç yaştan itibaren bunlara dikkat etmek daha avantajlıdır. Bir kadın menapoza ne kadar güçlü kemiklerle girerse bundan sonraki hayatında kemik erimesi ve buna bağlı gelişebilecek sorunlar açısından o kadar korunmuş olacaktır. Osteoporotik kemikler, genellikle mevcut tedavilerle tam normale dönemeyebilir. Fakat kaçınılmaz olan kemik kaybı, tedavi ile durdurulabilir., hatta bazen bir miktar kemik kazanılır.

  • * Çocukluktan itibaren kalsiyumdan zengin diyet, menopozda ve yaşlılıkta diyete ek kalsiyum alın.
  • * Süt ve sütten yapılmış gıda maddelerinin kalsiyum içeriği yüksektir. Hergün belirli miktarlarda tüketilmelidir.
  • * Yürüyüş-merdiven çıkma gibi egzersizler yapın.
  • * Ağırlık taşımanın da yararı vardır. Onun için, çarşı filelerinizin bir kısmını, eğer sağlığınızı bozmayacaksa(kalp hastalığı gibi) kendiniz taşıyın.
  • * Güneşli günlerde, açık havada cildinizi güneşe maruz tutun
  • * Sigara, alkol ve kemik yıkımını arttıran ilaçlar kullanmaktan kaçının.
  • * Fiziksel aktivite, kemik kitlesini arttırır. Hareketsiz veya yatağa bağımlılarda kas kitlesiyle birliktekemik kitleside azalır.
Yazan: Uz. Fzt. Nazile Şehlaver

Yorumlar (0)


Yorumunuzu Bırakın




Scroll to Top